ویژگی‌های رزین‌ های پلی استر و اپوکسی

تعریف رزین
رزین طبیعی از صمغ گیاهانی مانند درخت کاج بدست می‌آيد. از جمله خواص بارز رزین، چگونگی چسبندگی بسیار بالا و مقاومت آن در برابر سایر مواد شیمیایی، تغییرات دما و هرگونه آسیب‌های احتمالی است. گفتنی است که سابقه بهره برداری از رزین، از زمان‌های گذشته بسیار حائز اهمیت بوده و از آن برای پوشش شکاف کف قایق‌ها، ساخت اسباب ماهیگیری و حتی ساخت ظروف سفالین استفاده می‌شد. امروزه با گسترش فناوری و تکنولوژی، رزین مصنوعی نیز در بازار عرضه شده که از آن بهره برداری‌های بسیاری در زمینه‌های گوناگون مانند صنایع، ساخت اسباب چوبی، پوشش کف و یا روکش اجسام فلزی  استفاده می‌شود.
خصوصیات رزین
علاوه بر شاخصه‌های کلی که در تعریف رزین بیان شد، لازم به ذکر است که رزین باکیفیت و مرغوب رنگی شفاف و قهوه‌ای دارد و به دلیل ترکیبات متفاوتی که در هر یک از انواع رزین به کار برده می‌شود،  میزان سختی و تیره بودن رنگ آن نیز متفاوت است که در‌واقع انتخاب نوع رزین بستگی به نوع مصرف شخص دارد. به طور کلی رنگ متعارف رزین را می‌توان رنگ کهربایی مایل به قهوه‌ای دانست. یکی از شاخصه‌های بارز رزین‌های مصنوعی آن است که شکل و مایع یکنواخت تری نسبت به رزین طبیعی دارند. رزین مصنوعی در آزمایشگاه‌ها ساخته و پرداخته شده و کمتر در آن ناخالصی دیده می‌شود.  از جمله کاربردهای رزین مصنوعی را می‌توان به تأثیر آن در صنعت رنگ و تولید انواع پلاستیک اشاره کرد.

انواع رزین عبارتند از؛
از جمله  کاربردی‌ترین رزین‌ها می‌توان، رزین پلی استر و رزین اپوکسی را نام برد که در ادامه به شرح ویژگی‌های هر یک به طور خلاصه می‌پردازیم؛
ویژگی‌های رزین‌های پلی استر عبارتند از؛
- سهولت در مصرف رزین پلی استر
- مقرون به صرفه بودن از نظر هزینه و قیمت
- مقاومت در برابر هرگونه ماده شیمیایی
- مقاومت در برابر شرایط محیطی متغیر
- سطح چسبدگی بالا و قابل استفاده بر سطح چوبی
- مقاوم در برابر جریان الکتریکی
- عدم تأثیر‌پذیری در برابر رطوبت
گفتنی است که از رزین‌های پلی استر غیر اشباع به وفور در سراسر جهان بهره برداری می‌شود. ترکیبات شیمیایی به کار برده شده در رزین‌های پلی استر، اسیدهای چند عاملی نظیر گلیکول و فوماریک است. در نتیجه با توجه به  کنترل پلی استر اشباع و پلی استر غیر اشباع همراه با کاتالیست ها، سنجش دما و واکنش‌های آن در برابر سایر مواد، می‌توان به تولید انواع رزین با کاربردها در صنایع گوناگون پرداخت. پلی استرهای غیر اشباع نیز با  استایرن  ادغام شده و به واسطه  اتصالات دو گانه موجود تولید می‌شود. حائز اهمیت است که به عنوان نمونه کامپوزیت‌های پلی استر از جنس شیشه به دلیل میزان مصرف، مقاومت در مواجهه با حرارت ۲۵۰ درجه سانتی گراد و مقاومت مکانیکی زیاد، بالاترین اهمیت را در زندگی روزانه ما دارند. این نوع رزین به دلیل خاصیت چسبندگی بالا به راحتی به قالب چوب می چسبد، در نتیجه برای جلوگیری از این واکنش می‌توان از کاتالیزور و یا جداکننده‌های بهره برد. کاتالیزورها که به آن ماده شتاب دهنده نیز می‌گویند، به رنگ بنفش بوده و از ترکیبات کبالت تشکیل شده است. نقش کاتالیزورها علاوه بر جداسازی، آن است که زمان سفت شدن و یا بستن رزین را می‌تواند کندتر و یا سریع‌تر نماید. همچنین سبب میزان حرارت دهی به رزین در حین بستن و خشک شدن رزین می‌شود.
ویژگی‌های رزین‌های اپوکسی عبارتند از؛
- مقاومت مکانیکی قابل توجه
- عدم تأثیر‌پذیری به هرگونه رطوبت نظیر آب، روغن
- مقاوم در برابر با حرارت تا میزان ۱۴۰ درجه سانتیگراد
- قابلیت تراکم و میزان فشردگی کم
- مقاومت در برابر جریان الکتریسیته
- دوام و پایداری بالا
- تنوع در پخت با درجه حرارت‌های گوناگون
- مقاوم در برابر آسیب ‌ای احتمالی، ضربه
- قدرت چسبندگی بالا بر سطوح مختلف به‌خصوص سطوح فلزی
- فاقد بوی تند و زننده در قیاس با سایر رزین‌ها
- سطح انعطاف پذیری بالا



قابل ذکر است که رزین اپوکسی در قیاس با رزین پلی استر، گران قیمت می‌باشد. به رزین‌های اپوکسی، رزین اپوکسید نیز گفته می‌شود. همانطور که از نامش پیداست، شاخصه بارز این نوع رزین، سطح بالای اپوکسی در ترکیبات شیمیایی و ساختار مولکولی آن است. واکنش‌های رزین اپوکسی  با سایر اسیدها، آمین‌ها و الکل سبب  تولید اتیلن اکساید می‌شود. گفتنی است که به دلیل واکنش‌های این نوع رزین  بدون آزاد سازی و  ایجاد مولکول‌های کوچک مانند آب،  در قیاس با سایر رزین‌ها در حین پخت از خود فشردگی و تراکم کمتری را نشان می‌دهد. قابل ذکر است که ترکیبات شیمیایی و ساختار رزین‌های اپوکسی، شامل اپوکسی و هاردنر است. هاردنر شامل  آلیفاتیک و یا هیدروکربن می‌باشد که در پی آن انواع رزین‌های گوناگون ساخته و برای مصارف گوناگون تولید می‌شود.
کیفیت و مرغوبیت رزین اپوکسی تولید شده بستگی به یک سری رعایت نکات و فرمول‌های طراحی شده در حین پخت دارد که عبارتند از؛
- میزان هاردنر اضافه شده به رزین اپوکسی
- مقدار و نوع مواد شیمیایی افزودنی به رزین
- نوع اتصالات و مقدار شبکه‌ای شدن رزین
- نوع رزین اپوکسی و ترکیبات شیمیایی آن
- چگونگی پخت رزین که سبب ماندگاری بالا، انعطاف پذیری و مقاومت آن می‌شود.
قابل ذکر است که رزین به انواع گوناگون پخت شده و در‌واقع چگونگی پخت تأثیر بسیار بالایی در سطح مرغوبیت رزین خواهد داشت.  سیستم‌های پخت رزین اپوکسی را می‌توان شامل دو گونه آمین‌ها و انیدریدها دانست. علاوه بر آن عوامل شیمیایی ترکیب شده در پخت بستگی زیادی به نوع مصرف و کاربرد رزین دارد. بدین ترتیب برای برخی از مصارف که نیاز به اپوکسی با ویسکوزیته بالا و سطح مقاومت کم است، کاربردهای شاخصی دارد و متقابلا در برخی از مصارف بایستی میزان مقاومت رزین در نظر گرفته شده و ارزیابی شود.
کاربرد رزین‌های پلی استر و رزین‌های اپوکسی؛
از رزین‌های پلی استر اغلب برای مجسمه سازی، صنعت چوب، قالبگیری‌های کوچک، پوشش شکاف‌ها، آثار هنری، ساخت اشیاء دست ساز، زیورآلات و مواردی از این نظر استفاده می‌شود. رزین‌های اپوکسی اغلب پوشش دهنده‌های بسیار خوبی بوده و عموما در صنایع چسب به کار برده می‌شود. از سوی دیگر امروزه از این نوع رزین‌ها در صنعت الکترونیک، صنعت خودروسازی، صنعت رنگ، صنعت هوایی و دریایی به وفور استفاده می‌شود. علاوه بر آن همانطور که ذکر شد، به دلیل پوشش دهی مناسب، جهت قالبگیری، رنگ و روکش کف و دیوارهای ساختمان نیز از آن بهره برده می‌شود.